SQLab
O‘rganishMashqMasalalarArenaReyting
© 2026 SQLab · Toshkent
SQLab

SQL’ni o‘rnatmasdan, brauzerning o‘zida o‘rganing.

Platforma

  • O‘rganish
  • Mashq
  • Masalalar
  • Arena
  • Reyting

Kimlar uchun

  • Talabalar
  • Ustozlar
  • Universitetlar
© 2026 SQLab. Barcha huquqlar himoyalangan.O‘zbekistonda, talabalar uchun yaratilgan.
O‘rganishMashqMasalalarArenaReyting
0/26

Asoslar

  • Ma’lumotlar bazasi nima?
  • Birinchi SELECT
  • WHERE: kerakli qatorlarni tanlash
  • IN, BETWEEN, LIKE va NULL
  • Saralash, LIMIT va DISTINCT

Hisob-kitob

  • Ifodalar, funksiyalar va CASE
  • Sanalar bilan ishlash
  • COUNT, SUM, AVG, MIN, MAX
  • GROUP BY va HAVING

Jadvallarni ulash

  • Kalitlar va bog‘lanishlar
  • INNER JOIN
  • LEFT JOIN va juftsiz qatorlar
  • Bir nechta jadval va self join

Murakkab so‘rovlar

  • Ichki so‘rovlar
  • UNION, INTERSECT, EXCEPT
  • WITH: nomlangan so‘rovlar
  • Oyna funksiyalari

Jadval yaratish va o‘zgartirish

  • CREATE TABLE: turlar va cheklovlar
  • INSERT, UPDATE, DELETE
  • ALTER, DROP, TRUNCATE
  • Bazani to‘g‘ri loyihalash

Professional daraja

  • Indekslar va EXPLAIN
  • Tranzaksiyalar va ACID
  • VIEW: saqlangan so‘rovlar
  • Funksiyalar, protseduralar, triggerlar
  • Foydalanuvchilar, huquqlar, zaxira nusxa
O‘rganish/Jadval yaratish va o‘zgartirish

ALTER, DROP, TRUNCATE

206 daq

Loyiha o‘sgani sari jadvallar ham o‘zgaradi: yangi ustun kerak bo‘ladi, nomlar almashadi, keraksiz jadvallar o‘chiriladi. Bu darsdagi buyruqlarni Erkin rejimda sinab ko‘ring.

ALTER TABLE — jadvalni o‘zgartirish

Ustun qo‘shish:

ALTER TABLE books ADD COLUMN pages int;

Ustunni o‘chirish:

ALTER TABLE books DROP COLUMN pages;

Ustun nomini o‘zgartirish:

ALTER TABLE books RENAME COLUMN year TO published_year;

Jadval nomini o‘zgartirish:

ALTER TABLE books RENAME TO library_books;

Ustun turini o‘zgartirish:

ALTER TABLE books ALTER COLUMN title TYPE varchar(300);

Cheklov qo‘shish:

ALTER TABLE books ADD CONSTRAINT price_positive CHECK (price >= 0);

DROP — o‘chirish

DROP TABLE loans;
DROP DATABASE kutubxona;

DROP qaytarib bo‘lmaydi: jadval ham, undagi hamma ma’lumot ham yo‘qoladi. Jadval mavjudligiga ishonch bo‘lmasa: DROP TABLE IF EXISTS loans;.

Agar jadvalga boshqa jadval tashqi kalit bilan bog‘langan bo‘lsa, uni o‘chirib bo‘lmaydi — avval bog‘langan (bola) jadvalni o‘chirish kerak.

PostgreSQL’da DROP TABLE books CASCADE; — bog‘langan tashqi kalitlarni ham olib tashlaydi. Ehtiyot bo‘ling!

TRUNCATE — tez tozalash

TRUNCATE TABLE loans;

Jadval qoladi, lekin ichi bo‘shaydi. DELETE FROM loans; bilan natija bir xil, lekin TRUNCATE ancha tez (qatorlarni birma-bir o‘chirmaydi) va avtomatik raqamni ham boshidan boshlaydi.

PostgreSQL’da hisoblagichni qaytadan boshlash uchun: TRUNCATE loans RESTART IDENTITY;

Qaysi biri qachon?

Buyruq Nima qoladi Qaytarib bo‘ladimi
DELETE FROM t WHERE … jadval, boshqa qatorlar tranzaksiya ichida — ha
TRUNCATE t jadval (bo‘sh) deyarli yo‘q
DROP TABLE t hech narsa yo‘q

Esda qoldiring

  • ALTER TABLE … ADD / DROP / RENAME COLUMN — jadval tuzilishini o‘zgartiradi.
  • DROP — butunlay o‘chiradi, TRUNCATE — ichini tozalaydi.
  • Bog‘langan jadvallarni bola jadvaldan boshlab o‘chiring.
Oldingi darsINSERT, UPDATE, DELETEKeyingi darsBazani to‘g‘ri loyihalash

Mundarija

  • ALTER TABLE — jadvalni o‘zgartirish
  • DROP — o‘chirish
  • TRUNCATE — tez tozalash
  • Qaysi biri qachon?
  • Esda qoldiring
O‘rganishMashqMasalalarArenaReyting

SQLab