SQLab
O‘rganishMashqMasalalarArenaReyting
© 2026 SQLab · Toshkent
SQLab

SQL’ni o‘rnatmasdan, brauzerning o‘zida o‘rganing.

Platforma

  • O‘rganish
  • Mashq
  • Masalalar
  • Arena
  • Reyting

Kimlar uchun

  • Talabalar
  • Ustozlar
  • Universitetlar
© 2026 SQLab. Barcha huquqlar himoyalangan.O‘zbekistonda, talabalar uchun yaratilgan.
O‘rganishMashqMasalalarArenaReyting
0/26

Asoslar

  • Ma’lumotlar bazasi nima?
  • Birinchi SELECT
  • WHERE: kerakli qatorlarni tanlash
  • IN, BETWEEN, LIKE va NULL
  • Saralash, LIMIT va DISTINCT

Hisob-kitob

  • Ifodalar, funksiyalar va CASE
  • Sanalar bilan ishlash
  • COUNT, SUM, AVG, MIN, MAX
  • GROUP BY va HAVING

Jadvallarni ulash

  • Kalitlar va bog‘lanishlar
  • INNER JOIN
  • LEFT JOIN va juftsiz qatorlar
  • Bir nechta jadval va self join

Murakkab so‘rovlar

  • Ichki so‘rovlar
  • UNION, INTERSECT, EXCEPT
  • WITH: nomlangan so‘rovlar
  • Oyna funksiyalari

Jadval yaratish va o‘zgartirish

  • CREATE TABLE: turlar va cheklovlar
  • INSERT, UPDATE, DELETE
  • ALTER, DROP, TRUNCATE
  • Bazani to‘g‘ri loyihalash

Professional daraja

  • Indekslar va EXPLAIN
  • Tranzaksiyalar va ACID
  • VIEW: saqlangan so‘rovlar
  • Funksiyalar, protseduralar, triggerlar
  • Foydalanuvchilar, huquqlar, zaxira nusxa
O‘rganish/Asoslar

Birinchi SELECT

027 daq

SELECT — SQL’dagi eng ko‘p ishlatiladigan buyruq. U bazadan ma’lumot o‘qiydi va hech narsani o‘zgartirmaydi.

Qolip

SELECT ustunlar FROM jadval;
  • SELECT — nimani ko‘rmoqchisiz (ustunlar);
  • FROM — qayerdan (jadval);
  • ; — buyruq tugadi.

Hamma ustunlar: *

Yulduzcha «hamma ustunlar» degani. Jadvalda nima borligini tez ko‘rish uchun qulay:

university· O‘zgartirib ko‘ring
SELECT * FROM faculties;

Haqiqiy loyihalarda SELECT * dan ehtiyot bo‘ling: jadvalga keyinchalik ustun qo‘shilsa, natija o‘zgarib ketadi va keraksiz ma’lumot ham yuklanadi. Kerakli ustunlarni nomma-nom yozish — yaxshi odat.

Faqat kerakli ustunlar

Ustunlar vergul bilan ajratiladi va natijada aynan siz yozgan tartibda chiqadi:

university· O‘zgartirib ko‘ring
SELECT last_name, first_name, course FROM students;

Katta-kichik harf va bo‘sh joylar

SQL kalit so‘zlarini katta yoki kichik harf bilan yozish farqi yo‘q: SELECT, select, Select — hammasi bir xil. Odatda kalit so‘zlar katta harf bilan yoziladi, shunda so‘rov o‘qishga oson bo‘ladi.

Uzun so‘rovni bir necha qatorga bo‘lsa ham bo‘ladi — baza ; gacha bo‘lgan hamma narsani bitta buyruq deb qabul qiladi:

university· O‘zgartirib ko‘ring
SELECT first_name,
       last_name,
       city
FROM students;

Ustunga boshqa nom berish: AS

Natijadagi ustun sarlavhasini o‘zgartirish mumkin. Bu taxallus (alias) deyiladi:

university· O‘zgartirib ko‘ring
SELECT first_name AS ism, last_name AS familiya FROM students LIMIT 5;

Taxallusda bo‘sh joy yoki maxsus belgi bo‘lsa, uni qo‘shtirnoqqa oling:

PostgreSQL’da qo‘shaloq qo‘shtirnoq ishlatiladi: AS "Talaba ismi". Bittalik qo‘shtirnoq ('…') esa faqat matn qiymatlar uchun.

Hisoblangan ustun

SELECT ichida faqat ustun emas, ifoda ham yozsa bo‘ladi. Masalan, ustozlarning yillik maoshi:

university· O‘zgartirib ko‘ring
SELECT first_name, last_name, salary * 12 AS yearly FROM teachers;
1Mashq

subjects jadvalidan har bir fanning nomi (name) va kreditini (credits) chiqaring.


2Mashq

teachers jadvalidan ustozlarning familiyasi (last_name) va lavozimini (position) chiqaring.


Esda qoldiring

  • SELECT ustunlar FROM jadval; — ma’lumot o‘qishning asosiy qolipi.
  • * — hamma ustunlar, lekin ishda kerakli ustunlarni yozgan ma’qul.
  • AS — natijadagi ustunga yangi nom beradi.
Oldingi darsMa’lumotlar bazasi nima?Keyingi darsWHERE: kerakli qatorlarni tanlash

Mundarija

  • Qolip
  • Hamma ustunlar: *
  • Faqat kerakli ustunlar
  • Katta-kichik harf va bo‘sh joylar
  • Ustunga boshqa nom berish: AS
  • Hisoblangan ustun
  • Esda qoldiring
O‘rganishMashqMasalalarArenaReyting

SQLab